Przy ulicy Ścianki 3 w Strzelnie, tuż w sąsiedztwie ul. Świętej Anny i staromiejskiego Rynku znajduje się skromny, ale solidny dom pamiętający okres zaborów. Miejsce to dla nas strzelnian jest szczególne, gdyż tutaj urodził się w 1949 roku i wychował obecny przewodniczący Episkopatu Polski i Metropolita Poznański abp Stanisław Gądecki. W poczcie strzelnian obdarzonym w 1992 roku tytułem Honorowego Obywatela Miasta Strzelna Ekscelencja zajmuje pozycję szczególną.

Zacznę od ojca Metropolity Leona, który w wieku 95 lat zmarł 21 maja 2009 roku będąc wówczas najstarszym mieszkańcem Strzelna. Jak odnotowano w annałach strzeleńskich, Wielkopolanin z urodzenia i Kujawiak z wyboru. Odszedł człowiek skromny, którego długie życie wypełnione było ciężką pracą, modlitwą i umiłowaniem bliskich. Wielu strzelnian oraz mieszkańców regionu, długo wspominać będzie śp. Leona Gądeckiego. Setkom okolicznych rolników świadczył swe usługi z zakresu kowalstwa, łącznie z kowalstwem artystycznym.

Leon Gądecki ur. się w 21 listopada 1913 roku w Płaczkowie w powiecie mogileńskim, w ówczesnym Wielkim Księstwie Poznańskim. Rodzicami jego byli Walenty i Franciszka z Rożnowskich. Ochrzczony został w kościele pw. św. Jakuba Większego w parafialnym Kamieńcu. Rodzice mieszkali i pracowali w Płaczkowie, położonym nad rozległym Jeziorem Szydłowskim. Był to majątek ziemski należący do Niemca Karla Vogta, w którym ojciec Leona, Walenty pracował jako kowal. Później Gądeccy przenieśli się do sąsiedniego Kamieńca, wsi kościelnej, leżącej nad Jeziorem Kamienieckim. Po skończeniu nauki i ukończeniu 16 roku życia Leon rozpoczął pracę przy boku ojca Walentego wraz ze starszymi braćmi: Franciszkiem i Stanisławem. Tu pod ich oczyma zgłębiał tajniki sztuki kowalskiej. Już po wojnie w 1946 roku, przed Komisją Egzaminacyjną Cechu Kowalskiego w Gnieźnie, zdał egzamin czeladniczy, a jesienią tegoż roku złożył egzamin mistrzowski.

W kwietniu 1948 roku poślubił w Strzelnie, w ówczesnym województwie poznańskim, Zofię z Siupków, córkę Floriana i Józefy z Burchardtów. Zofia już od młodzieńczych lat była aktywną działaczką w strzeleńskich Młodych Polkach, których opiekunem był ówczesny wikary i późniejszy biskup gnieźnieński, ks. Jan Czerniak. Leon, zaraz też podjął pracę w prywatnym zakładzie kowalskim teścia Floriana. Ten rodzinny interes, teść zaczął prowadzić od wiosny 1909 roku, kiedy to przybył do Strzelna, wówczas powiatowego miasta, z wieloletniego pobytu w głębi Niemiec. Osiadając się tu nabył od zamożnego Niemca, radnego miejskiego, mistrza kamieniarskiego Otto Loruscha, dużą nieruchomość przy ul. Cestryjewskiej (obecna Ścianki 3). Tutaj też urządził zakład pracy – kuźnię. Jego warsztat zyskał w okolicy dużą renomę, zatrudniał stale 2-3 czeladników oraz 3-4 uczniów.

Florian Siupka przez wiele lat był starszym cechu kowali, a w jego zakładzie odbywały się corocznie egzaminy czeladnicze. W latach II wojny światowej zmuszony był pracować jako kowal w gospodarstwie rolnym na tzw. „Tri“ pod Strzelnem, bowiem jego zakład zawłaszczył niemiecki konkurent Ludwig Hubert. W 1945 roku firma wróciła do rodziny i prowadził ją jeszcze kilka lat z synem Albertem, a (od 1948 r.) z zięciem Leonem Gądeckim. Idee państwa komunistycznego, jakie zaczęły z wielkim nasileniem wypierać po 1948 roku wszelką własność prywatną, spowodowały upadek wielu firm. Wysokimi podatkami doprowadzono, że i rodzinna firma Siupków-Gądeckich została zamknięta. Leon mając na utrzymaniu żonę Zofię i urodzonego w 1949 roku synka Stanisława podjął w 1950 roku pracę jako kowal w ówczesnym Państwowym Gospodarstwie Rolnym w Strzelnie. Pracował w nim do 1952 roku, następnie w latach 1953-1956 w Państwowym Ośrodku Maszynowym, również w Strzelnie.

Z nastaniem w 1956 roku odwilży październikowej i destalinizacji kraju, chwilowo nastały lepsze czasy dla prywatnej inicjatywy. W 1957 roku Leon Gądecki otworzył, już pod swoim szyldem, na powrót kuźnię. Począł świadczyć usługi w bardzo szerokim zakresie kowalstwa, naprawy i regeneracji sprzętu rolniczego. Z jego oferty korzystali liczni okoliczni rolnicy, którzy oparli się próbom kolektywizacji wsi. W międzyczasie na świat przyszedł kolejny syn i córka, oboje zostali nauczycielami. Najstarszy, Stanisław, po ukończeniu Liceum Ogólnokształcącego w Strzelnie poświęcił się służbie Kościołowi.

Leon Gądecki ciężką pracą w kuźni oraz pracą na niewielkim kawałku ziemi zapewniał rodzinie skromny, ale godziwy byt. Jego działalność społeczna rozwijała się około spraw Kościoła. Przez wiele lat był członkiem Rady Parafialnej. Nie stronił od licznych posług podczas uroczystości i świąt kościelnych. W warsztacie swoim zatrudniał i kształcił wielu uczniów, aż nastał rok 1988, wówczas zakończył swoją działalność przechodząc w wieku 75 lat w stan spoczynku i na zasłużoną emeryturę. Ale czy można było być bezczynnym, skoro praca stanowiła pasję jego życia? Brakowało w okolicy fachowców, którzy mogliby w trudnych latach przełomu naprawić gro sprzętu, do którego nie produkowano już części zamiennych. „Nachodzono“ więc sędziwego już mistrza sztuki kowalskiej, by ten zaradził im tajemnice w uruchomieniu starego urządzenia, czy zepsutej maszyny. Sam Pan Leon nie stronił od kontaktu z ludźmi potrzebującymi pomocy. Przy okazji zaradzania ich prośbom dowiadywał się nowinek, a i przy tym sam udzielał wielu bezcennych porad.

W rozmowie z jednym z najstarszych sołtysów gminy Strzelno, dowiedziałem się o wypadkach bezinteresowności w świadczeniu usług przez Pana Leona, jeżeli skierowane one były do całego środowiska. Mianowicie, w 1980 r. mieszkańcy wsi Sławsko Dolne postanowili ufundować figurę Matki Boskiej. Z zamiarem fundacji mieszkańcy zanosili się już w okresie międzywojennym. Ale pomysł ten zaczęto realizować dopiero w 1980 r., kiedy to Polska budziła się do nowego życia. Zebrano odpowiednie fundusze i za pośrednictwem rodaka, ks. Antoniego Dobrzyńskiego, zlecono rzeźbiarzowi Szulcowi wykonanie figury Matki Bożej. Nastał stan wojenny. Z Poznania do Sławska dotarła wiadomość, że figura jest gotowa i można ją odebrać. Potrzebne jeno było ogrodzenie, które zlecono mistrzowi Leonowi Gądeckiemu. W mrokach stanu wojennego wykuł on je w postaci łańcucha ozdobnego – majstersztyk sztuki kowalskiej, nic nie biorąc w zamian. I tak oto, w czerwcu 1982 r. długo oczekiwana figura stanęła w centrum wsi, w narożniku ogródka przydomowego Tadeusza Dobrzyńskiego. Uroczystość poświęcenia zgromadziła nieomal wszystkich mieszkańców wsi. Ceremonii dokonał ks. Antoni Dobrzyński w asyście ks. proboszcza Alojzego Święciechowskiego i strzeleńskich wikariuszy. Podobnych zdarzeń opisać można by wiele.
Żywot ziemski Leona Gądeckiego dobiegał końca. 20 stycznia 2007 r. zmarła w wieku 90 lat małżonka Zofia. On sam już wówczas z domu nie wychodził. Mieszkał z córką Marią, która bez granic poświęciła się opiece nad rodzicami, a na końcu nad samym ojcem. Zmarł jak wspomniałem w czwartek 21 maja 2009 r.

Arcybiskup Stanisław Gądecki, Metropolita Poznański,
Członek Kongregacji Nauki Wiary, 
Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski,
Wiceprzewodniczący Rady Konferencji Episkopatów Europy. 

Stanisław Gądecki urodził się 19 października 1949 roku w Strzelnie w ówczesnym województwie poznańskim. O rodzicach pisałem wyżej. Wychowywanym był w głębokiej wierze katolickiej i od młodych lat znakomicie udzielał się jako ministrant w parafii św. Trójcy w Strzelnie. Podobnie jak moi bracia tak i ja byłem z młodym Stanisławem ministrantem. To on z moim sąsiadem, późniejszym kapłanem ks. Stanisławem Wiśniewskim oraz moim bratem Antonim uczyli nas ministrantury – po łacinie. Osobiście pamiętam go z kościoła i z bycia ministrantem, gdyż tam najczęściej spotykaliśmy się, choć mieszkaliśmy od siebie zaledwie o kilkadziesiąt metrów. Uczęszczał do miejscowej szkoły podstawowej, a następnie do Liceum Ogólnokształcącego. Tutaj też 31 maja 1967 r. zdał egzaminem maturalny, kończąc naukę w Strzelnie.

5 czerwca 1967 roku został przyjęty do Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie, gdzie w latach 1967-1973 studiował filozofię i teologię. Efektem końcowym studiów było napisanie pracy dyplomowej pod kierunkiem ks. prof. Felicjana Kłonieckiego pt.: „Herodeion w świetle historii, geografii i archeologii“. W czasie studiów wykazał się znakomitymi wynikami, a wiedza jego oceniana była przez wykładowców jako bardzo wysoka. Święcenia kapłańskie przyjął z rąk księdza kardynała Stefana Wyszyńskiego w Bazylice Archikatedralnej w Gnieźnie, w Wigilię Zesłania Ducha Świętego, 9 czerwca 1973 roku. Pamiętam jego mszę prymicyjną i radość nas wszystkich z uczestnictwa w tej liturgii. Pamiętam, jak przyjeżdżał do Strzelna. Wówczas mieszkałem już przy ul. Kościelnej. Po wielokroć widziałem go wracającego z kościoła, zawsze w towarzystwie, któregoś ze szkolnych kolegów.

Dobrze zapowiadający się na polu naukowym neoprezbiter ks. Stanisław Gądecki decyzją księdza Kardynała Prymasa Stefana Wyszyńskiego został skierowany do Rzymu na studia specjalistyczne z zakresu biblistyki. Tam studiował na Pontificium Institutum Biblicum de Urbe, uzyskując 9 lutego 1976 roku licencjat na podstawie pracy: „Lo stato primitivo e la versione lucana della parabola degli invitati che si scusano (Lc 14,16-24)“, napisanej pod kierunkiem ks. prof. Jacques Dupont. Z Rzymu został skierowany do Jerozolimy na Studium Biblicum Franciscanum, gdzie w latach 1976-1977 pogłębiał studia archeologiczne i judeochrześcijańskie.

Po powrocie do Rzymu 22 maja 1978 roku ukończył rok doktorancki i na podstawie pracy: „La liberazione e salvezza nel secondo libro dei Maccabei“, napisanej pod kierownictwem prof. P. Zeraffy na Pontificia Studiorum Universitas a S.Thoma Aq. in Urbe, uzyskał 16 czerwca 1982 roku doktorat z teologii biblijnej (summa cum laude – z najwyższą pochwała).

W okresie studiów – prócz starożytnych języków biblijnych – uczył się języków nowożytnych: włoskiego na Università Italiana per Stranieri w Perugii w 1973 roku; francuskiego na Institut Catholique de Paris i na École Pratique dell’Alliance Française w Paryżu w 1974 roku; angielskiego w Brighton Overseas Students Center i The London School of English w 1975 roku; niemieckiego na Goethe Institut w Passau w latach 1976 i 1977. Służył pomocą duszpasterską w różnych ośrodkach duszpasterskich na terenie Włoch, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii i USA.

W 1982 roku po dziewięciu latach wytężonej pracy naukowe wrócił do kraju i podjął pracę dydaktyczną z zakresu nauk biblijnych w Prymasowskim Wyższym Seminarium Duchownym w Gnieźnie (Archeologia Biblijna, Historia Starego i Nowego Testamentu, Wstęp ogólny do Pisma św., Ewangelie Synoptyczne, Pisma Janowe, Teologia Biblijna) oraz prowadzenie lektoratów języka angielskiego i niemieckiego. Ponadto wykładał egzegezę Starego Testamentu w Prymasowskim Instytucie Teologicznym dla świeckich w Gnieźnie i Prymasowskim Instytucie Kultury Chrześcijańskiej w Bydgoszczy oraz w Wyższym Seminarium Duchownym Misjonarzy św. Rodziny w Kazimierzu Biskupim (1983-1992). Od 12 września 1986 do 12 czerwca 1989 roku pełnił funkcję wicerektora Prymasowskiego Wyższego Seminarium Duchownego w Gnieźnie. Służył pomocą duszpasterską w kościele rektorskim św. Jana Chrzciciela w Gnieźnie. Odpowiedzialny za organizację zagranicznych pielgrzymek diecezjalnych, członek Rady Ekonomicznej PWSD, sekretarz administracyjny periodyku Studia Gnesnensia, członek Biblijnej Komisji Przygotowawczej II Synodu Plenarnego. W lecie 1989 roku uczestniczył w programie studiów organizowanym przez Cardinal Bernardin Center for the Study of Eastern European Jewery na Spertus College of Judaica w Chicago, poświęconym żydowskiej teologii, liturgii i kulturze oraz amerykańskiemu pluralizmowi religijnemu. Na przełomie lat 1989/1990 prowadził badania w École Biblique et Archeologique w Jerozolimie. Uczestniczył w zjazdach, kolokwiach, sympozjach naukowych. Jest autorem ponad 300 artykułów z zakresu biblistyki i dialogu z judaizmem, homilii, rozważań, kilku podręczników, m.in. tłumaczonych na język rosyjski.

1 lutego 1992 roku został mianowany biskupem pomocniczym Archidiecezji Gnieźnieńskiej i jej ordynariusza, otrzymał stolicę tytularną Rubiconu. Konsekracja biskupia miała miejsce w Prymasowskiej Archikatedrze w Gnieźnie dnia 25 marca 1992 roku. Również uroczystą mszę odprawił w Strzelnie. Nowy ordynariusz Archidiecezji Gnieźnieńskiej, abp Henryk Muszyński, powierzył mu – prócz zwykłej działalności duszpasterskiej – troskę o sprawy katechizacji i szkół katolickich, duszpasterstwo młodzieży, duszpasterstwo zakonów i permanentną formację prezbiterów Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Przewodniczył Radzie Wydawniczej Gaudentinum. Był sekretarzem Międzynarodowego Komitetu Organizacyjnego Obchodów Tysiąclecia Śmierci św. Wojciecha.

Kiedy w 1992 roku został uhonorowany tytułem Honorowego Obywatela Miasta Strzelna, jego kontakty z rodzinnym miastem były jeszcze częstsze. Wszystko uległo zmianie po fatalnej w skutkach decyzji Rady Miejskiej w Strzelnie, kiedy to radni uznali, że Jego Świątobliwość Jan Paweł II nie zasłużył na tytuł bycia Honorowym Obywatelem Miasta Strzelna. Po tej decyzji tytułów zrzekli się: Jego Ekscelencja oraz prof. Andrzej Stelmachowski.

28 marca 2002 roku został mianowany przez Jego Świątobliwość Jana Pawła II Arcybiskupem Metropolitą Poznańskim. Kanoniczne objęcie diecezji miało miejsce 2 kwietnia 2002 r. Uroczysty ingres do Archikatedry Poznańskiej odbył się 20 kwietnia 2002 roku. W podniosłej uroczystości wzięli udział również samorządowcy strzeleńscy, proboszcz ks. Otton Szymków, delegacja Liceum Ogólnokształcącego ze Sztandarem. Obecni byli rodzice arcybiskupa, rodzina, mieszkańcy Strzelna, Mogilna oraz ja. W miesiąc później, 29 czerwca 2002 roku na Placu św. Piotra z rąk Ojca świętego otrzymał paliusz metropolitalny.

W wymiarze ogólnopolskim 14 marca 1992 roku wszedł w skład Komisji ds. Katolickiej Agencji Informacyjnej i został członkiem Rady Programowej KAI. Od 2 grudnia 1994 do 1 maja 1996 roku był członkiem Komisji Episkopatu Polski ds. Duchowieństwa. 20 czerwca 1992 roku został mianowany przez Konferencję Episkopatu Polski wiceprzewodniczącym, a 10 marca 1994 roku – przewodniczącym Komisji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem. Po reformie struktur Episkopatu Polski (1 maja 1996 roku) został przewodniczącym Rady Episkopatu Polski ds. Dialogu Religijnego, obejmującej trzy gremia: Komitet do Dialogu z Judaizmem, Komitet do Dialogu z Religiami Niechrześcijańskimi, Komitet do Dialogu z Niewierzącymi. Był inicjatorem Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce. 28 listopada 2002 roku został wybrany członkiem Rady Stałej Episkopatu Polski, a 18 marca 2004 roku – Wiceprzewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski. Od 24 czerwca 2006 roku pełni funkcję przewodniczącego Komisji Duszpasterstwa KEP, a od 19 czerwca 2009 roku członka Komisji Wspólnej Rządu RP i Konferencji Episkopatu Polski. Mianowany przez Ojca Świętego konsultorem Papieskiej Komisji ds. Religijnych Relacji z Żydami (1995-2008), brał udział w konferencjach, spotkaniach, sesjach, sympozjach poświęconych tej tematyce w kraju i zagranicą.

Abp Stanisław Gądecki 12 marca 2014 r. został wybrany Przewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski na pięcioletnią kadencję. 28 maja 2014 roku papież Franciszek mianował go członkiem Kongregacji Nauki Wiary. Już jako przewodniczący KEP uczestniczył w dwóch, mocno komentowanych w całym Kościele, ale i poza nim, synodach biskupów, poświęconych sprawom rodziny.

Arcybiskup przewodniczył Ogólnopolskiemu Komitetowi Organizacyjnemu Obchodów 1050. Rocznicy Chrztu Polski. Tłumaczył, że celem obchodów jubileuszowych jest odnalezienie przez Polaków najlepszej drogi wobec przyszłych wyzwań. Chodzi też o „odczytanie na nowo konsekwencji, płynących z chrztu, przyjętego przez pierwszego władcę Polski przed 1050 laty”. Główne obchody jubileuszu Chrztu Polski odbywały się w dniach 14-16 kwietnia 2016 roku w Gnieźnie i Poznaniu, pod hasłem „Gdzie chrzest, tam nadzieja!”. Podczas wieńczącej obchody Mszy na poznańskim stadionie miejskim abp Gądecki wezwał Polaków do wierności przyrzeczeniom chrztu. Wyliczył świadków, którzy dali przykłady tej wierności – św. Wojciecha, pierwszego „polskiego” męczennika; św. Stanisława Biskupa, który „walczył z wojowniczością króla”; kardynała Wyszyńskiego, który stał się więźniem; straszliwie torturowanego przez komunistyczne władze biskupa Antoniego Baraniaka. Wskazywał, że postawa dziesiątków świętych i błogosławionych – św. Maksymiliana, św. Faustyny, św. Jana Pawła II, a także nieznanych świadków wiary – jest miarą ich wierności Kościołowi.

Bliską sercu Arcybiskupa, jest pomoc uchodźcom. W lutym 2015 odwiedził Irak, by na miejscu zapoznać się z sytuacją tamtejszych wyznawców Chrystusa. Odwiedził też Bagdad i kilka obozów dla uchodźców w Kurdystanie.

– Celem naszej wizyty było wyrażenie solidarności z cierpiącymi w Iraku chrześcijanami, wygnanymi już po raz czwarty w ostatnich latach i lądującymi teraz w obozach dla uchodźców – powiedział tuż po powrocie do Warszawy. Mówił o tragicznym losie irackich chrześcijan, organizowaniu pomocy dla nich i źródłach konfliktu w tym regionie.

Od czasu wizyty w Iraku bardzo często przypomina o losie uchodźców i wzywa do pomocy potrzebującym, uświadamia skalę ich cierpienia.

– Nasi Rodacy znaleźli gościnę w Europie, w obu Amerykach i w Australii.

Rok po wizycie w Iraku, w lutym 2016 roku odwiedził Syrię i Liban. Zdążył opuścić Damaszek przed zamachem, w którym zginęło ponad 80 osób, a wiele zostało rannych. Przewodniczący Episkopatu odwiedził Syrię i Liban wraz z ks. Waldemarem Cisło, dyrektorem polskiej sekcji Papieskiego Stowarzyszenia Pomoc Kościołowi w Potrzebie. Od 2009 roku biskupi polscy we współpracy z tym stowarzyszeniem organizują w swoich diecezjach zbiórki funduszy na pomoc potrzebującym m.in. w Indiach, Sudanie, Nigerii, Egipcie, Libanie, Iraku oraz w Syrii. 4 października 2016 roku abp Gądecki uczestniczył w prezentacji programu „Rodzina rodzinie”. Jest to inicjatywa koordynowana przez Caritas Polska, polega na objęciu wsparciem tych rodzin, które zostały poszkodowane w wyniku konfliktu zbrojnego w Syrii.

8 października 2016 roku podczas zgromadzenia plenarnego Rady Konferencji Biskupich Europy (CCEE) abp. Stanisława Gądeckiego wybrano na wiceprzewodniczącego Rady. 19 listopada 2016 roku w obecności 80 tysięcy wiernych, w tym prezydenta RP, odczytał w imieniu Kościoła w Polsce Jubileuszowy Akt Przyjęcia Jezusa Chrystusa za Króla i Pana. Uroczystość odbyła się w Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach. Wraz z pozostałymi biskupami, kapłanami oraz wiernymi abp Gądecki w postawie klęczącej wypowiedział Akt Przyjęcia Jezusa za Króla i Pana. Następnego dnia, w niedzielę 20 listopada, jubileuszowy Akt odczytano w kościołach w całym kraju. Było to zwieńczenie Nadzwyczajnego Jubileuszu Miłosierdzia oraz Jubileuszu 1050. rocznicy Chrztu Polski.

9 września 2015 roku wystosował apel do partii politycznych przed wyborami parlamentarnymi w Polsce. Powołując się na społeczną naukę Kościoła, przypomniał:

– Trudno znaleźć jedną pozycję czy opcję polityczną, która byłaby w pełni zgodna z wymogami wiary chrześcijańskiej. Twierdzenie, że jakaś partia lub ugrupowanie polityczne w pełni odpowiada wymogom wiary i życia chrześcijańskiego, powoduje nieporozumienia. Przestrzegał też kapłanów przed zaangażowaniem politycznym.